Karaluch

KaraczanyKaraczan wschodni (Blatta orientalis) zwany potocznie karaluchem lub szwabem, przywędrował z tych obszarów północnej Afryki, w których latem są wysokie temperatury, a zimą umiarkowane. Gatunkowa nazwa „wschodni” jest nie co myląca, ponieważ na wschodzie występuje rzadko, za to jest popularny na Zachodzie, w Europie i Ameryce Północnej. Zamieszkuje nie tylko wnętrza pomieszczeń, ale także bytuje na zewnątrz budynków mieszkalnych, gdzie w przypadku niektórych krajów może występować w ciągu całego roku. Karaczan wschodni osiąga wymiary od 18 do 30 mm i jest większy od prusaka. Posiada ciemnokasztanowe, wręcz prawie czarne, błyszczące, płaskie ciało o krępej i masywnej budowie. Skrzydła oraz nogi ma jaśniejsze. Karaczany nie potrawią fruwać. Czułki samców są dłuższe od ciała, natomiast u samic nieco krótsze. W populacji szkodnika występuje zawsze więcej samic. Larwy są ciemnobrązowe lub czerwonobrązowe i dlatego bywają mylone z karaczanem amerykańskim.
Karaczan wschodni przemieszcza się powoli i jego budowa nie jest przystosowana do poruszania się po płaskich i pionowych powierzchniach. W związku z tym szkodnik występuje w najniższych kondygnacjach budynków, zazwyczaj w piwnicach i parterowej części zabudowy, podobnie jak karaczan amerykański.

Karaluchy bytują i rozmnażają się w części podłogowej pomieszczeń. Preferują ciepło, ale zdarza się, że żyją i rozmnażają się także w pomieszczeniach nieogrzewanych, a nawet chłodnych. Najliczniej występują w ciepłych miejscach, a więc obok pieców, rur z ciepłą wodą, w mieszkaniach za kaloryferami, piekarniach, cukierniach, na statkach, zakładach gastronomicznych. W poszukiwaniu pokarmu przedostają się z miejsc zamieszkiwanych tj. z piwnic do kuchni, po rurach wodociągowych lub także przez nieszczelne drzwi.
Larwy oraz dorosłe karalucha wychodzą z kryjówek w poszukiwaniu pożywienia po 1-2 godzinach po zachodzie słońca. Szkodniki wszystkożerne, żerują w odpadkach, zjadają martwe owady i inne zwierzęta, atakują ślimaki a nawet żywią się odchodami ptaków. Ochoczo zjadają przechowywane warzywa, np. ziemniaki, buraki i marchew. Zjadają i rozwijają się również na resztkach pokarmowych ludzi. Jednak karaluch jest bardziej wrażliwy na brak wody w pokarmie.
Produkty, którymi żywią się karaluchy, zostają zanieczyszczane kałem, bardzo podobnym do odchodów myszy ale również mają nieprzyjemny zapach powstający z wydzielin gruczołów skórnych. Dlatego też, występując licznie wydzielają przykrą woń.
W poszukiwaniu pożywienia oddalają się od swoich kryjów na około 2 metry. Samice z kokonem poszukując bezpiecznego miejsca do ukrycia przemierzają odległość nawet 25 m.
Karaluchy są już aktywne od wczesnej wiosny. Późną wiosną linieją w osobniki dorosłe. Kopulacja następuje po 10 dniach od ostatniej wylinki, a po następnych 10 dniach formowana jest ooteka. Samica nosi ootekę przez 1-2 dni. A więc, zaraz po uformowaniu samice ukrywają kokony w bezpieczne miejsca. Rozwój jaj w ootece trwa w zależności od temperatury 40-80 dni. Z jednego kokonu może wyjść 16 larw, a samica w ciągu życia może złożyć zwykle od 8 do 10 kokonów. Osobniki dorosłe żyją do 4 miesięcy. Potencjał rozrodczy samicy wynosi 100 larw/samicę.

Karaluch jest dużym owadem i porusza się bardzo wolno.W związku z czym nie zawsze udaję mu się znaleźć właściwe dla siebie kryjówki w pomieszczeniach mieszkalnych i produkcyjnych. Wyróżnia się bardzo długim rozwojem pokolenia oraz małą zdolnością do rozprzestrzeniania się, co utrudnia mu znalezienie miejsc dogodnych do zasiedlenia. Zdarza się, iż zostaje Wypierany ze swoich kryjówek przez karczana amerykańskiego prusaka. Karaluchy są słabo odporne na niesprzyjające warunki co powoduje, że szybko giną w niskich i wysokich temperaturach.

Porównując szkodliwość karaczana wschodniego i karaczana prusaka jest ona podobna. Karaluchy powodują niszczenie i zanieczyszczanie żywności, mogą również przenosić niebezpieczne choroby bakteryjne i wirusowe na powierzchni ciała lub poprzez odchody. Zalicza się je także do nosicieli pasożytów jelitowych: glist, owsików i tasiemców. Poziom występowania karalucha w pomieszczeniu należy oceniać w porze wieczornej lub nocnej dopiero po zapaleniu światła. Aby dokonać właściwej oceny należy zwrócić uwagę na podłogę, okolice listew podłogowych ale również stykające się z nimi części ścian, naroża ścian, pobliża rur, wanien, zlewozmywaków,kuchenek.
O ich obecności świadczą również pozostawione resztki pancerzyków chitynowych, kokony i odchody i przede wszystkim charakterystyczny, nieprzyjemny zapach utrzymujący się w pomieszczeniu.
Karaczany przenoszą czerwonkę, tyfus,trąd, cholerę, dyfteryt, tężec, gruźlicę, nosaciznę i jaja glist.
Wywołują uczulenia u ludzi. Oddychanie zanieczyszczonym przez karaczany powietrzem jest przyczyną reakcji astmatycznych u wielu osób. Alergeny od prusaków i karaczanów są zaraz po alergenach od roztoczy kurzu domowego najpospolitsze.